Etiket arşivi: taşımacılık

Yenilenebilir Taşımacılık: Son Gelişmeler, Yeni Fikirler

Uzun zamandır yazmak istediğim bir konuya biraz geç de olsa başlamanın mutluluğunu yaşıyorum. İlk yazım olan “Yenilenebilir Havacılık Devrimi: Solar Impulse” yakıt olarak sadece güneş enerjisi kullanan uçağın devrim niteliği taşıyan hikayesini anlatmaktaydı. O yazıyla ilgili aldığım olumlu geri dönüşler beni yenilenebilir taşımacılıkla ilgili bir yazı hazırlamaya ikna etti. Daha birkaç gün önce Volkswagen’ın dizel arabalarında yaşanan skandalın ardından gözler tekrar fosil yakıt kullanan araçların çevreye verdiği zararlarla ilgili tartışmalara döndü. Bu yazımda sizlere, ulaşımda yenilenebilir enerjiden faydalanan araçlar hakkında son gelişmeleri ve yeni fikirleri paylaşacağım.

Solar Impulse’ın dünya rekorları kıran yolculuğu 8.etabını tamamladıktan sonra Hawaii’de güneş hücrelerinde aşırı ısınmadan kaynaklı teknik bir arıza sebebiyle mola verdi. Dünya turuna Nisan 2016’da devam edecek olan Solar Impulse ekibi neleri başardı? Abu Dhabi’de başlayan yolculuk sırasıyla Muscat, Ahmedabad, Varanasi, Mandalay, Chongqing, Nanjing ve Nagoya’ya gitti. En kritik yolculuğa Nagoya’dan çıkan André Borschberg tam 117 saat 52 dakika uçarak Hawaii’ye vardı. Bu başarı, 16 yıl önce Bernard Piccard’ın hayali olan fosil yakıt kullanmadan kesintisiz uçabilmenin vücut bulmuş haliydi. Solar Impulse ekibi bu dünya rekoruyla[1] güneş enerjisinin gücünü tüm dünyaya göstermiş olmakla birlikte, yenilenebilir enerjinin uygulanabilir olduğunu kanıtladılar.

Solar Impulse gibi umut vadeden bir örneğin yanında dünyada yaşanan diğer gelişmelere bir bakalım. San Francisco tabanlı Wind+Wing Technologies şirketi deniz taşımacılığında yelkenlere çok farklı bir boyut getirmeyi amaçlıyor.[2] Denizciliğin temelini oluşturan yelkenler insanoğlu tarafından denizcilik sektöründe yıllarca kullanıldıktan sonra, makineleşmeyle ve sanayi devrimiyle sektördeki yerini hızla kaybedip, spor ve hobi amaçlı aktivitelerde kullanılmaya başlanmıştı. Wind+Wing Technologies kurucularından olan Jay Gardner hedeflerini Dünya’nın her bölgesinde bulunan bedava rüzgar enerjisini, bilgisayar kontrollü kanatlarla en etkili şekilde kullanmak ve bu kanatlarla temiz ve güvenilir deniz taşıtları imal etmek olarak belirledi.[3] Geliştirilen kanatları halihazırda çalışan bir gemiye takmak mümkün, ancak bu kanatlara özgü tasarlanacak bir gemiyi olabilecek en ucuz yakıt maliyetiyle en verimli şekilde kullanmak mümkün olacak. Kanatların kullanımı çok kolay, gemiye montaj edildikten sonra yapmanız gereken tek şey sadece bir düğmeye basmak. Otomatik kanatlar size en etkin kullanım imkanını sağlıyor. Peki ya nasıl? Wind+wing kanatlarının üstünde rüzgarın şiddetini ve yönünü tespit etmek

Kanat üzerindeki mikrofon rüzgarın yönünü ve şiddetini ölçüp ona göre kanada yön veren  mikroişlemci için toplayıcı görevi yapıyor
Kanat üzerindeki mikrofon rüzgarın yönünü ve şiddetini ölçüp ona göre kanada yön veren mikroişlemci için toplayıcı görevi yapıyor

için bir mikrofon bulunuyor, bu mikrofon aldığı bilgileri bir işlemciye iletiyor, işlemci optimum kanat açısını yön motorlarına iletiyor ve kanat geminin gideceği doğrultuda maksimum katkıyı sağlayacağı yöne doğru dönüyor. Kanatlar gereken gücü üzerlerindeki PV panellerinden sağlıyor, yani anlaşılacağı üzere bütün işlemler yenilenebilir enerji ile gerçekleştiriliyor. Firmanın en büyük projesi 400-750 yolcunun taşınabileceği feribotları[4] belirli deniz güzergahlarında kullanmaya başlamak. UC Berkeley Üniversitesi’nin araştırmasına göre geliştirilen feribotlar SF Ferry Building-Sausalito ve SF Ferry Building-Treasure Island rotalarında mükemmele yakın etki gösterebilirler. Şimdi en etkileyici bilgiyi geliyor, araştırmalar San Francisco körfezinde bu sistemlere uygun bir geminin çalışmaya başladıktan sonra elde ettiği yakıt tasarrufunun 5 yıl içinde geminin maliyetini çıkartacağını gösteriyor.

400 kişilik planlanan feribotun proje çizimi
400 kişilik planlanan feribotun proje çizimi

Hindistan Demiryolları’nın geçtiğimiz aylarda açıkladığı proje yenilenebilir taşımacılığa demiryollarını da dahil edecek gibi duruyor. Projenin fikir babası Hindistan Bangalore Bilim Enstitüsü, basitçe trenlerin üstüne güneş panellerini yerleştirmeyi amaçlayan proje trenlerde yılda 90,000 litre dizel yakıta karşılık gelen %15 civarı yakıt tasarrufu sağlayıp, 239 ton karbondioksit emisyonunu engelliyor[5]. Akıllara gelen tek soru panellerin montaj sonrası hızla hareket eden tren üzerinde sağlayacağı verim, ancak uzmanlar mühendislik firmaları ve araştırmacıların yürüteceği ortak çalışmalarla hiçbir sorun çıkmayacağına eminler.  Trenlerin çalışmadığı müddetçe ürettiği elektriği iki seçenekli kullanmak mümkün, birinci seçenek üretilen ekstra elektriği akülere depolayıp bulutlu havalarda ya da geceleri kullanmak, ikinci seçenek ise üretilen elektriği direk şebekeye aktarmak. Yani bir nevi mobil güneş santrali olabiliyor. İşin ekonomik getirisine baktığımızda yine çarpıcı bir sonuç ortaya çıkıyor, yakıt tasarrufu panel fiyatlarını 3 sene içinde çıkartıyor.

Hindistan Demiryolları konumlandıracağı güneş panelleriyle %15 civarında yakıt tasarrufu hedefliyor
Hindistan Demiryolları konumlandıracağı güneş panelleriyle %15 civarında yakıt tasarrufu hedefliyor

Bu mükemmel çalışmaları okudukça geleceğe daha umutlu bakmaya başlıyoruz. Ancak kendi ülkesini düşünmeden edemiyor insan, biz bu işin neresindeyiz? Yenilenebilir enerjiye yönelimimiz lisanlı proje yarışmalarıyla mı kalacak? Entegre uygulamaları hiç düşünmeyecek miyiz? Wind+Wings’in yelken projesinin İstanbul şehir hatlarında kullanılmaya başlanması çok uzak bir hayal olmamalı, yeni yapılan hızlı trenlerimizi bahsedilen panel projelerine uygun üretip raylara çıkartmak, bu işte ben de varım demek büyük bir devlete yakışan adımlar olacaktır. Yazıma Solar Impulse ekibinin dünyaya miras bıraktığı, umut vadeden etiketini yazarak son vermek istiyorum. Çalışıyoruz, çabalıyoruz ve inanıyoruz #futureisclean!

[1] http://www.theverge.com/2015/7/2/8882253/solar-impulse-2-breaks-world-record-longest-solo-flight

[2] http://www.windwingtech.com/index.html

[3] http://www.windwingtech.com/missionstatement.html

[4] http://www.windwingtech.com/400paxferry.html

[5]http://www.abplive.in/india/2014/06/20/article346944.ece/Solar-roof-for-trains-to-save-fuel