Browse By

Yanı Başımızdaki Tehlike: Metzamor

Geçtiğimiz hafta içi Mersin’de tarihi bir temel atma töreni gerçekleştirildi. Türkiye tarihinin en yüksek bütçeli yapısı Akkuyu Nükleer Santrali’nin inşaatı için bir araya gelen Türkiye ve Rusya heyeti protestolar eşliğinde inşaata start verdi. 2010 yılından itibaren planlar ve tartışmalar eşliğinde devam eden süreç, inşaat temelinin atılmasıyla gündemde en üst noktalara kadar geldi. Tartışmaların odak noktası şüphesiz ki nükleer santralde yaşanabilecek olası bir arıza.metsamor_map Son teknolojilerle inşası sürecek olan Akkuyu Nükleer Santrali’nde belli bir miktar tehlike boyutu olduğu gerçeği tartışılmaz, ancak niyeti nükleer enerjinin tehlike boyutuna dikkat çekmek olan(!) çevreciler için önemli bir hatırlatma yapmak istedim. Bu yazıda sizlerle Iğdır’a 16km uzaklıkta bulunan Dünya’nın en eski ve en tehlikeli nükleer santrallerinden biri sayılan Metzamor Nükleer Santrali’ni paylaşacağım.

Rusya’nın birinci nesil reaktör modellerinden olan VVER-440 model V230 ve model V270  (VVER-1200/513 Akkuyu’da kullanılacak) kullanılan[1] ve Metzamor-1, Metzamor-2 adında farklı iki üniteden oluşan Metzamor Nükleer Santrali’nin anlaşmaları 1969 yılında imzalandı. 1.ünitenin yapımına 1973 yılında başlandı ve 1976 yılında işletime açıldı, ardından 1979 yılında 2.ünitenin işletime açılmasıyla [2] santral Ermenistan için vazgeçilmez bir enerji kaynağı oldu. (Ermenistan enerjisinin %40’ını karşılamakta) Metzamor Nükleer Santrali’ni çok tehlikeli yapan özelliği ise Öncelikli Koruma Duvarı (Primary Containment Structure) [3] olmayan tek nükleer santral olarak kalması.(Çernobil’de de bu koruma duvarı yoktu!) Bu duvar olası bir sızıntıda oluşabilecek basıncı karşılayarak bir facianın önüne geçebiliyor. Bu da demek oluyor ki, Metzamor’da yaşanabilecek olası bir  patlama ihtimali dünyada bulunan bütün aktif nükleer santrallerden çok daha yüksek. 7 Aralık 1988’de 6.8 şiddetinde deprem yaşayan ve birinci reaktöründe deprem direnç sistemi olmayan santralde yangın çıkmış, Rus yetkililer olası bir facianın önüne son anda geçmişti. Bu yangından sonra santral kapatıldı, ancak sene 1993’te Azerbaycan ve Türkiye’nin ortak doğalgaz boykotundan sonra Ermenistan acil enerji ihtiyacını bahane ederek santrali tekrar devreye soktu. [4]

Metsamor_aerienDünya bu duruma sessiz mi kalıyor? Avrupa Birliği VVER440 model V230 reaktörlerini “en eski ve en güvensiz” reaktörler olarak sınıflandırdı, ancak bu sınıflandırmanın hemen akabinde IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı) Metzamor’un çalışması için yeterince güvenli olduğuna dair bir belge yayınladı. 2003 yılında Ermeni Kimyager Hakob Sanasaryan, Metzamor’un uluslararası nükleer güvenlik standartlarına uymadığını söyledi, ABD ve AB’nin baskılarıyla 2007’de santralin kapatılmasına karar verildi, ancak benzer enerji ihtiyaçları gündeme getirilerek kapatma 2016’ya ertelendi. [5] 18 Ekim 2014’te yapılan toplantıdan sonra Ermenistan yönetimi 2016’da kapatılması ön görülen santralin 2026’ya kadar hizmet verebilmesi için gerekli kredinin Rusya tarafından finanse edileceğini duyurdu.[6] Yaklaşık 20 yıl önce mutlaka kapatılması gereken santral, yanı başımızda 10 yıl daha hizmet verecek! Ankara’dan Ermenistan yönetimine Metzamor’un mutlaka iyileştirilmesi gerektiği mesajı iletilse de eski teknoloji ürünü, 30 yıllık bir nükleer santralin bunca uyarının ardından kapatılması dışında başka bir çözüm yolu hiç güvenli gözükmüyor.

Reddedemeyeceğimiz bir gerçek şu ki, Nükleer santraller diğer enerji kaynaklarına nispeten daha tehlikelidir, sonuçta vatandaşın nükleer santral inşaatına karşı çıkması anlayışla karşılanabilecek bir gerçek, ancak ülkemizde son teknolojiyle yapılacak olan nükleer santrale karşı çıkan çevreciler(!) Metzamor gibi bir saatli bomba karşısında Ermenistan’a nefes aldırmamalıdır. Ne yazık ki, birçok konuda olduğu gibi, nükleer santral konusunda da malum çevreler at gözlüğünü çıkarmayıp muhalefetini sadece Türkiye’ye karşı yapıyor.

Gerek STK olarak, gerek bireysel olarak Metzamor’un kapatılması için çalışmalar yapan her bireyin Akkuyu’ya karşı çıkmasına saygı duyarım. Özetle, nükleer santraller konusunda bir samimiyet testiyle karşı karşıyayız… Sonradan çevrecilere duyurulur!

 

[1] http://en.wikipedia.org/wiki/Metsamor_Nuclear_Power_Plant

[2] http://www.21yyte.org/tr/arastirma/enerji-ve-enerji-guvenligi-arastirmalari-merkezi/2014/05/11/7589/ermenistandaki-saatli-bomba-metsamor

[3] http://en.wikipedia.org/wiki/Nuclear_reactor_safety_systems#Primary_containment

[4] http://news.nationalgeographic.com/news/energy/2011/04/110412-most-dangerous-nuclear-plant-armenia/

[5] http://en.wikipedia.org/wiki/Metsamor_Nuclear_Power_Plant#Recent_developments

[6] http://www.hurriyet.com.tr/dunya/27609466.asp

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *